2025 Yılı Ödül Sahibi: António Guterres (Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri)

António Guterres, Birleşmiş Milletlerin dokuzuncu Genel Sekreteri olarak 1 Ocak 2017 tarihinde görevine başlamıştır.
Mülteci kamplarından savaş bölgelerine kadar dünyanın en kırılgan kesimlerinin yaşadığı acılara bizzat tanıklık eden Genel Sekreter, çalışmalarının merkezine herkes için insan onurunun korunmasını yerleştirmiştir. Küresel ölçekte eşi görülmemiş zorlukların yaşandığı bir dönemde, Birleşmiş Milletler Tüzüğü’ne bağlılığı doğrultusunda insanları harekete geçirmeyi ve ortak eylemi teşvik etmeyi amaçlamıştır.
COVID-19 salgınına karşı mücadele, iklim krizinin ele alınması, toplumsal cinsiyet eşitliğinin ilerletilmesi, barışın, sürdürülebilir kalkınmanın, insan haklarının ve insani yardım faaliyetlerinin güçlendirilmesi için Birleşmiş Milletlerin 21. yüzyıla uygun kapsamlı reformlarını desteklemiştir.
2022 yılında patlak veren Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle Ukrayna limanlarında mahsur kalan yaklaşık 20 milyon ton tahılın dünya piyasalarına ulaştırılmasını amaçlayan Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın taraflar nezdindeki etkin nüfuzu ve Sayın António Guterres’in oluşturduğu diplomatik zemin sayesinde 22 Temmuz 2022 tarihinde imzalanmıştır.
Sayın Guterres, Genel Sekreter olarak atanmasından önce Haziran 2005–Aralık 2015 tarihleri arasında Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri olarak görev yapmış, bu süreçte dünyanın önde gelen insani yardım kuruluşlarından birine, en ciddi yerinden edilme krizlerinin yaşandığı bir dönemde liderlik etmiştir. Suriye ve Irak’taki çatışmalar ile Güney Sudan, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Yemen’deki krizler Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin faaliyetlerinin büyük ölçüde genişlemesine yol açmış, çatışma ve zulüm nedeniyle yerinden edilen insanların sayısı 2005 yılında 38 milyon iken 2015 yılında 60 milyonu aşmıştır.
Sayın Guterres, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri olarak görev yapmadan önce yirmi yılı aşkın süre hükümet ve kamu hizmetinde görev yapmıştır. 1995–2002 yılları arasında Portekiz Başbakanı olarak görev yapan Guterres, bu dönemde Doğu Timor krizinin çözümüne yönelik uluslararası çabalarda aktif rol üstlenmiştir.
2000 yılının ilk yarısında Avrupa Konseyi Dönem Başkanı olarak görev yaptığı sırada büyüme ve istihdamı hedefleyen Lizbon Stratejisi’nin kabul edilmesine öncülük etmiş, ayrıca ilk Avrupa Birliği–Afrika Zirvesi’ne eş başkanlık yapmıştır. 1991–2002 yılları arasında Portekiz Devlet Konseyi üyeliğinde bulunmuştur.
Sayın Guterres, 1976 yılında Portekiz Parlamentosuna seçilmiş ve 17 yıl boyunca milletvekilliği yapmıştır. Bu süre içinde Ekonomi, Maliye ve Planlama Parlamento Komitesine başkanlık etmiş; daha sonra Yerel Yönetimler, Bölgesel İdare ve Çevre Komitesinin başkanlığını yürütmüştür. Aynı zamanda partisinin parlamentodaki grup lideri olarak görev yapmıştır.
1981–1983 yılları arasında Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi üyesi olan Guterres, burada Demografi, Göç ve Mülteciler Komitesinin başkanlığını yürütmüştür.
Uzun yıllar boyunca dünya çapındaki sosyal demokrat siyasi partilerin oluşturduğu bir platform olan Sosyalist Enternasyonal içinde aktif rol almıştır. 1992–1999 yılları arasında kuruluşun başkan yardımcılığını yapmış, Afrika Komitesi ile daha sonra Kalkınma Komitesine eş başkanlık etmiştir. 1999 yılından 2005 yılı ortalarına kadar ise kuruluşun başkanlığını yürütmüştür. Ayrıca Portekiz Mülteci Konseyini ve Portekiz Tüketiciler Birliği DECO’yu kurmuş, 1970’li yılların başında Lizbon’un yoksul mahallelerinde sosyal kalkınma projeleri yürüten Centro de Acção Social Universitário adlı kuruluşun başkanlığını yapmıştır.
Sayın Guterres, dünyanın farklı ülkelerinden demokratik geçmişe sahip eski cumhurbaşkanları ve başbakanları bir araya getiren bir liderlik ağı olan Madrid Kulübünün de üyelerindendir.
1949 yılında Lizbon’da doğan António Guterres, Instituto Superior Técnico’dan mühendislik derecesiyle mezun olmuştur. Portekizce, İngilizce, Fransızca ve İspanyolcayı akıcı biçimde konuşmaktadır.
António Guterres, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri olarak küresel diplomasinin güçlendirilmesine ve uluslararası anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözümüne yönelik kararlı çabaları, insani değerlerin savunulması ve sivillerin korunmasına ilişkin ilkeli tutumu, çok taraflı uluslararası iş birliğinin geliştirilmesine sağladığı katkılar ve özellikle Gazze krizine yönelik insancıl yaklaşımı dolayısıyla, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesiyle ifade edilen evrensel barış anlayışına sunduğu katkılar dolayısıyla Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan tarafından 2025 yılı Atatürk Uluslararası Barış Ödülü’ne layık görülmüştür. Sayın Cumhurbaşkanımızın 29 Ekim 2025 tarihinde açıkladığı ödül, 12 Mart 2026 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde düzenlenen törenle Sayın Guterres’e takdim edilmiştir.